Gen Düzenleme ve Gen Tedavisi Üzerine Yapılan Yenilikçi Çalışmalar
Beyza Bağrıyanık
29/01/2021
Röportaj Beyza BAĞRIYANIK
Virostem Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini üstlenen Özgür Tataroğlu ve Bilimsel Direktör Ayca Zeynep İlter, “Gen tedavisi, gen terapisi ve gen düzenlemesi için genel olarak kullanılabilecek yenilikçi araçlar geliştiriyoruz. Hedefimiz, Türkiye’de gerçekleştirilecek çalışmalarda kullanılacak CRISPR-Cas9 teknolojisine dayanan gen düzenleme ürünlerini üretmektir.”
Virostem’in Kurucu Ortağı ve Bilimsel Direktörü olan Ayca Zeynep İlter ile Yönetim Kurulu Başkanı Özgür Tataroğlu, gen düzenleme ve gen tedavisi konusundaki çalışmalarını ve gelişmelerini paylaştılar.
Özgür Tataroğlu, moleküler biyolog olarak kariyerine 2002 yılında Boğaziçi Üniversitesi’nden mezun olarak başladı. Daha sonra, uluslararası alanda biyoloji, biyokimya ve nöral biyoloji gibi konulara yoğunlaştı. Türkiye’ye döndüğünde İstinye Üniversitesi’nde Histoloji ve Embriyoloji bölümü altında Kök Hücre ve Doku Mühendisliği Araştırma Merkezi’nde çalışmalarını sürdürdü.
Ayca İlter, İstanbul Üniversitesi’nden biyoloji üzerine mezun olup Türkiye’de biyoteknoloji alanında yüksek lisans ve doktora yaptı. Doktora sonrası araştırmalarında virüsler ve CRISPR teknolojisini entegre etme fırsatı bulduğunu açıkladı.
Gen Düzenleme ve Tedavi Yöntemleri Üzerine İlk Adımlarınız Hakkında Bilgi Verir misiniz?
Özgür Tataroğlu: Türkiye’de biyoteknoloji alanında ne tür gelişmeler yapabiliriz sorusunu sorgularken, pandemi süreci birçok insanın bu durumu deneyimlemesine sebep oldu. Dışa bağımlılığımızı kırmak istedik ve yüksek biyoteknoloji seviyesindeki ürünlerin yerli üretimini teşvik etme kararı aldık. Öncelikle CRISPR teknolojisi üzerinde çalışmalara odaklandık. TÜBİTAK’a başvurumuz 2019 ortalarında gerçekleşti ve 2020 yılında şirketimizi kurduk.
TÜBİTAK bu projeye destek vererek, gen tedavi ve düzenlemesinde kullanılabilecek araçların geliştirilmesi için yol haritamızı belirlememize yardımcı oldu. Şu an 13-14 farklı ürün üzerinde çalışmalarımız tamamlandı ve üretim aşamasındayız.
Gen Tedavi Alanında Artan Çalışmalar Hakkında Düşünceleriniz Neler?
Ayca İlter: Klinik çalışmalar, gen tedavisinde büyük bir alan sunuyor. Ekibimiz, çeşitli akademik ve endüstriyel ortaklıklar kurarak bu süreçlerde aktif rol alma amacı taşıyor. Türkiye’de oldukça yetenekli akademik kadrolar var, ancak bilimsel bilgilerin pratik uygulamalara dönüşümünde bazı boşluklar mevcut.
Son yıllarda immün terapiler, kan hastalıkları ve kas hastalıkları gibi alanlarda gen tedavisi ile ilgili önemli gelişmeler gözlemlenmektedir. Türkiye, altyapı ve bilgi açısından yeterli donanıma sahip, ancak tedavi süreçleri için gerekli ürünlerin üretilmesi ve kalite kontrolleri kritik öneme sahiptir.
Virostem’in Gen Düzenleme ve Tedavi Yöntemleri Üzerine Detaylar
Özgür Tataroğlu: Şirketimiz, şu anda geliştirdiğimiz CRISPR lentiviral araçların validasyon süreçlerini yürütmekte. Araştırmacıların ihtiyacı olan çeşitli miktarlarda üretim yapmak için AR-GE çalışmalarımız devam etmektedir. Türkiye, kendi biyoteknoloji endüstrisini oluşturarak mali bağımlılıklarını azaltmalıdır.
Virostem olarak, yerli ürünler üreterek bu alanda önemli bir yer edinmek istiyoruz. Gelecekte klinik uygulamalara yönelik GMP kaliteli ürünlerin üretimine geçmeyi planlıyoruz.
Ayca İlter: Çalışmalarımız birçok firma ile iş birliği içerisinde yürütülmekte. Ürünlerimizi denemek isteyen bağımsız firmalarla da iletişimlerimiz devam ediyor.
Sağlıkta Genetik Tedavi Uygulamalarının Faydaları
Ayca İlter: Klinik alan büyük bir potansiyele sahip. Özellikle kan hastalıkları ve genetik bozuklukların tedavisinde büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Bizim amacımız, klinik çalışmalara ürün geliştirmektir ve bu süreçte gerekli kalite standartlarını sağlamak önemlidir.
CRISPR Yöntemleri ile Genetik Bozuklukların Düzeltilmesi
Özgür Tataroğlu: CRISPR teknolojisinin gelişimi, kişinin yaşamına olumlu etkiler sağlayacak yenilikleri beraberinde getiriyor. Genetik bozuklukların düzeltilmesinde sağladığı katkılar nedeniyle bu alan hızla gelişmektedir.
Gen Düzenleme ve Gen Tedavisinin Geleceği Hakkında Görüşleriniz
Özgür Tataroğlu: Türkiye’deki biyoteknoloji çalışmaları artık kendi içinde yapılabilir hale gelmektedir. Virostem olarak, bu alanda örnek olmayı amaçlıyoruz. Geliştirdiğimiz ürünler ile hem Türkiye’yi hem de global alandaki araştırmaları desteklemeye devam edeceğiz.
Virostem Biyoteknoloji Boğaziçi Teknopark: Bebek, Güney Kampüs No: 10, Boğaziçi Üniversitesi, 34342 Beşiktaş/İstanbul/Türkiye .
Akciğer Ultrasonunun Yorumlanmasında Yapay ZekaBeyza Bağrıyanık13/01/2021Röportaj: Beyza BAĞRIYANIKSmartAlpha kurucusu Utku Kaya ” Bir yapay zeka yazılımı geliştirip, bunu ultrason görüntüleri ile eğittik ve kliniğe uygun halde bir ürüne dönüştürdük. Yani,…
Akıllı Saatler Tansiyonu Nasıl Ölçer? Ne kadar güvenilir?Nurettin Altunbudak06/10/2022Tansiyonunuzun normal değerlerde olduğunu bilmek, herhangi bir hipertansiyon durumunda sizi bilgilendirerek gerekli sağlık desteği alabilmeniz sağlığınız için çok önemli olabilir. İşte akıllı…